خانه / منتظران ظهور / امام زمان (عج) در یک نگاه

امام زمان (عج) در یک نگاه

حضرت مهدی (عج) ، امام دوازدهم ما شیعیان از نسل امام حسین(ع) و فرزند امام حسن عسکری(ع) و حضرت نرجس خاتون است. بنابر قول مشهور ، مادر حضرت از نسل حواریون و یاران خاص حضرت عیسی (ع)است ؛ به دلیل فشار شدید حکومت در آن زمان ، تولد امام مخفیانه و معجزه آسا بود و عده ی بسیار کمی از آن مطلع شدند. پدر بزرگوارش اورا مخفی نگاه می داشت تا دشمنان به او دسترسی نداشته باشند! امام زمان(عج) بعد از شهادت پدر بزرگوارش از دیده ها غایب شد. او از آن زمان تا به حال در میان مردم زندگی میکند اما کسی ایشان را نمی شناسد و تا هنگامی که فرمان قیام از سوی خداوند برای ایشان صادر شود ، ناشناس زندگی خواهد کرد.

۱ دوره های زندگی حضرت مهدی(عج)

زندگی نورانی ایشان را می توان به چهار دوره تقسیم کرد:

دوره اول: از تولد تا شهادت پدر بزرگوارشان امام حسن عسکری (ع)

(۲۵۵ تا ۲۶۰ ق)

این دوره با تولد امام زمان (عج) در نیمه شعبان ۲۵۵ قمری آغاز شد و با شهادت امام حسن عسکری (ع) در تاریخ هشتم ربیع الاول سال ۲۶۰ قمری به پایان رسید. امام حسن عسکری (ع) در طول این مدت فرزند خود را از عموم مردم و حتی شیعیان مخفی می کرد ، تا مبادا حاکمان ظالم عباسی از وجود او باخبر شوند و اورا به قتل برسانند.امام زمان (عج) به صورت مخفیانه مراحل رشد خود را تا پنج سالگی طی کرد و فقط تعداد کمی از شیعیان مخلص و رازنگهدار با اجازه امام حسن عسکری (عج) توفیق دیدار با ایشان را پیدا کردند.

 دوره دوم: دوره غیبت صغری

با شهادت امام حسن عسکری (ع) بوسیله معتمد عباسی ، بار امانت امامت و رهبری امت بر دوش فرزند پنج ساله اش امام عصر (عج) نهاده شد و از همان زمان غیبت ، غیبت صغرای ایشان شروع شد. در این دوران ۶۹ ساله که به غیبت صغری (کوچک) مشهور است ، ارتباط امام با شیعیان به طور کلی قطع نشد. ارتباط بین امام و شیعیان در این دوران از طریق نائبانی که خود حضرتش معرفی کردند ، برقرار بود ؛ نائبان حضرت ، واسطه رسانیدن پیام امام  و نامه ها و دستورات ایشان به مردم و همچنین رسانیدن پرسش ها و خمس و زکات و … از مردم به امام بودند. نائبان خاص چهار تن بودند که به نواّب اربعه معروفند: عثمان بن سعید عمری ، محمد بن عثمان ، حسین بن روح نوبختی و علی بن محمد سمری. با رحلت آخرین نفر یعنی علی بن محمد سمری دوران غیبت صغری تمام و غیبت کبری آغاز شد.

دوره سوم: دوران غیبت کبری

در اواخر عمر نائب چهارم ، امام زمان (عج) طی نامه ای به ایشان پایان غیبت صغری و آغاز غیبت کبری را اعلام کردند. دوران غیبت کبری از سال ۳۲۹ قمری آغاز شد و تاکنون ادامه دارد ؛ پایان این دوران زمانی خواهد بود که خداوند به امام عصر (عج) اذن قیام دهد. در عصر غیبت کبری ارتباط حضوری و ملاقات با امام زمان (عج) به کمترین میزان کاهش یافت و کسی به عنوان جانشین رسمی و رابط با حضرت انتخاب نشد. در این دوره وظیفه مردم ، مراجعه به علمای دین به عنوان نائبان عام حضرت است ، علمایی که شرایط و صلاحیت رهبری و زعامت شیعه و مرجعیت مردم را دارا باشند ، به عنوان نائبان عام یا مرجع و یا ولی فقیه عهده دار سرپرستی جامعه اسلامی در عصر غیبت هستند.

دوره چهارم: دوران ظهور و قیام

با آشکار شدن نشانه های ظهور و اذن پروردگار ، مردی آسمانی که همه انتظار آمدنش را می کشند به همراه تعدادی از یاران خود وارد مسجد الحرام شده و به دیوار کعبه تکیه میزند و با ندای حیدری خود که در عالم طنین انداز میشود آیه: (( بَقیّۀَ اللهِ خیرٌ لَّکم اِن کُنتُم مُّومِنین)) را تلاوت فرموده و خود را (( بقیت الله )) معرفی میکند و اینگونه است که دوران ظهور آغاز می شود.

۲ چرایی مخفیانه بودن ولادت امام زمان (عج)

جوّ حاکم بر زمان ولادت حضرت مهدی (عج) به گونه ای بود که ولادت حضرت باید مخفیانه صورت میگرفت. به گواهی تاریخ دولت عباسی به شدّت در تلاش بود که به محض تولّد فرزندی در خانه امام حسن عسکری (ع) اورا به قتل برساند و به همین دلیل خانه ی آن حضرت را تحت مراقبت شدید قرار داده بود و هرگونه رفت و آمد به خانه آن بزرگوار را کنترل میکرد. بنی عباس میدانستند آن مولودی که در روایات نبوی به آمدنش وعده داده شده ، از نسل پیامبر است. از این رو پس از دوران امام رضا (ع) سختگیری و نظارت آنها نسبت به اهل بیت بیشتر شد. امام حسن عسکری (ع) در این باره می فرمایند: بنی امیّه و بنی عباس به دو دلیل شمشیر هایشان را به روی ما کشیدند: یکی آن که به خوبی میدانستند که در خلافت حقّی ندارند و می ترسند که ما نسبت به خلافت مدعی شویم و این امر درجای خودش قرار بگیرد و دیگر این که آنها از طریق روایات متواتر می دانستند  که فروپاشی حکومت جباران و ظالمان بدست قائم ما خاندان خواهد بود و نیز تردیدی نداشتند که خودشان از جباران و ظالمانند ، لذا در کشتن خاندان رسول خدا (ص) و نابودی نسل ایشان تلاش کردند به خیال اینکه از تولّد قائم (عج) جلوگیری کنند یا پس از تولدش اورا به قتل برسانند ، امّا خداوند نخواست که امرش برای احدی از آنها آشکار گردد مگر این که نور خود را تمام گرداند گرچه کافران ناخشنود باشند.

۳ چگونگی به امامت رسیدن امام در سن پنج سالگی 

قرآن کریم در آیاتی ضمن بیان داستان حضرت یحیی بن زکریا (ع) و حضرت عیسی بن مریم (ع) نبوت آنهارا در سن کودکی یادآور شده و خطاب به یحیی بن زکریا (ع) می فرماید: ای یحیی ! کتاب آسمانی را با قوت بگیر و به او در همان سن کودکی ، حکم نبوت دادیم.

همچنین قرآن کریم در سوره ی مریم داستان تولد حضرت عیسی (ع) را بیان کرده و در ضمن آن آورده است که گروهی با دیدن فرزند ، نسبت به پاک دامنی حضرت مریم شک کردند ولی مریم به فرمان خدا سکوت کرد و تنها به نوزادش عیسی (ع) که در گهواره بود اشاره نمود. آنها با تعجب گفتند: چگونه با طفلی که در گهواره است سخن بگوییم ؟ سپس قرآن از زبان حضرت عیسی (ع) که به سخن آمده بود می فرماید: آن طفل گفت: همانا من بنده خدا هستم. خداوند به من کتاب آسمانی داده و مرا پیامبر قرار داده است و مرا هرجا که باشم ، مایه برکت گردانیده و به نماز و زکات تا وقتی زنده ام سفارش نموده است.در تاریخ اسلام مسئله ی به امامت رسیدن در کودکی از حضرت امام جواد (ع) شروع شد ، زیرا وقتی امام رضا (ع) به شهادت رسید فرزند بزرگوارش هفت سال بیشتر نداشت و در همین حال به اراده پروردگار رهبری شیعیان را به عهده گرفت و مرجع دیتی ، فکری و علمی آنان شد. امام جواد (ع) با حضور در جلسات مناظره و … به خوبی مقام امامت خود را به همه ثابت کرد و همه شک و تردید هارا در این زمینه برطرف کرد. پس از ایشان نیز امام هادی (ع) در کودکی به امامت رسید.

براساس آیه ۱۲۴ سوره بقره ، مقام امامت موهبتی از جانب خداست و آموختنی و اکتسابی نیست که نوع بشر در بدست آوردن آن نقشی داشنه باشد.

و در آخر شرایط سخت دوران حکومت عباسیان و شهادت زود هنگام اهل بیت (ع) به دست کارگزاران عباسی باعث شد عمر امامان پس از امام رضا (ع) کوتاه گردد و امامت ، زمانی به امام بعدی برسد که آن امام در کودکی به سر می برد.

 

۴ عمر طولانی امام عصر (عج)

  1. عمر طولانی از نظر عقل و دانش بشری ، امری ناممکن نیست و دانشمندان با مطالعه اجزای بدن ، معتقدند که انسان می تواند سال هایی بسیار طولانی عمر کند و حتی گرفتار پیری و فرسودگی هم نشود. مهم تر این که عمر طولانی بار ها در گذشته تجربه شده است و بهترین دلیل بر امکان یک پدیده ، وقوع آن است. مانند حضرت نوح (ع) که قرآن درباره  او فرمود:(( به راستی ما نوح را به سوی قومش فرستادیم ، پس ۹۵۰ سال در میان آن ها درنگ کرد)). در تورات و انجیل نیز ، از افرادی که عمری طولانی داشته اند یاد شده ، مانند حضرت آدم (ع) که بیش از نهصد سال عمر کرد.
  2. گذشته از عقل و علم و تجربه تاریخی ، امکان عمر طولانی در مقیاس قدرت بی نهایت خداوند نیز ، اثبات شدنی است. امام حسن مجتبی (ع) می فرمایند:(( خداوند عمر او ( مهدی عج ) را در دوران غیبتش طولانی می گرداند ، سپس بهر قدرت خدایی اش او را در سیمای جوانی زیر چهل سال آشکار می سازد تا مردمان دریابند که خداوند برهر کاری تواناست.

۵ القاب امام زمان ( عج) 

در روایات ،  لقب های متعددی برای امام زمان (عج) ذکر شده است که هرکدام به بخشی از صفات ، ویژگی ها و آثار وجودی آن امام اشاره دارند. محدث نوری در کتاب نجم الثاقب ، تعداد اسامی و القاب حضرت را تا ۱۸۲ مورد ذکر می کند که به تعدادی از آنها اشاره می کنیم:

۱٫ مهدی: مشهور ترین لقب امام زمان (عج) ، مهدی است.این لقب را پیامبر گرامی اسلام به ایشان داده اند. امام باقر (ع) می فرمایند:(( اورا مهدی نامیدند زیرا وی مردم را به امر پنهان هدایت می کند )).

امام صادق (ع) نیز می فرمایند:(( آن حضرت را مهدی (عج) می گویند زیرا مردم را به امری که گم کرده اند ( اسلام راستین ) هدایت می کند.

۲٫ قائم: یعنی قیام کننده به حق. پیامبر اکرم (ص) می فرمایند:(( به این دلیل او را قائم نامیدند که پس از فراموش کردن نامش قیام میکند.

۳٫ منصور: امام باقر (ع) در تفسیر آیه شریفه (( کسی که مظلوم کشته شود ما حتما برای ولیّ او تسلطّی قرار داده ایم ، پس او نباید در کشتن اسراف کند ، زیرا که او یاری شده است )). فرمود:(( او حسین بن علی (ع) است و منظور از ادامه آیه امام زمان (عج) است که نامش در آیه (( منصور )) می باشد. چنان که خداوند محمد را ( محمود ) و عیسی را ( مسیح ) خوانده است.

۶ معنای بقیت الله

بقیت الله یعنی بازمانده خدا و به حضرت مهدی (عج) بقیت الله می گویند ، چون او آخرین حجت خداست ؛ یعنی بعد از همه پیامبران و امامان ، او تنها حجت خدا در زمین است که به اراده خداوند دنیارا پر از عدل و داد خواهد کرد.

 

۷ حکمت از جا برخاستن هنگام شنیدن نام امام زمان (عج)

در تاریخ نقل شده: وقتی در حضور امام رضا (ع) کلمه (( قائم )) ذکر شد ، حضرت برخاست و دستش را بر سر نهاد و فرمود:(( خداوندا بر فرجش شتاب کن و راه ظهور و نهضتش را آسان گردان )) از روایتی دیگر چنین استفاده می شود که این رفتار در عصر امام صادق (ع) نیز معمول بوده است. از حضرت سوال شد ، علت قیام در موقع ذکر قائم چیست؟ حضرت فرمود:(( صاحب امر ، غیبتی بسیار طولانی دارد و از لطف و محبت بسیاری که به دوستانش دارد ، هرکس اورا با لقب (( قائم )) ، که مشهور است به دولت کریمه او ، و اظهار تأثری است از غربت او ، یاد کند ، آن حضرت هم نظر لطفی به او خواهد نمود و چون در این حال ، مورد توجه امام واقع می شود ، سزاوار است از باب احترام به پا خیزد و از خدا تعجیل در فرجش را بخواهد.

نکته تربیتی: یکی از اسرار ایستادن در هنگام شنیدن نام حضرت ، اعلام آمادگی برای ظهور حضرت و نشان دهنده آمادگی خود برای یاری ایشان می باشد.

 

منبع:( کتاب باران مهربانی ) اثری از بنیاد مهدویت و آینده پژوهی

 

(پایان قسمت اول)

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *